Roja Cîhanî ya Penaberan

Di sala 2001an de, Neteweyên Yekbûyî 20ê Hezîranê wek Roja Cîhanî ya Penaberan ragihand da ku hişyariyê li ser êş û rewşa dijwar a penaberan li cîhanî zêde bike. Ev yek di heman demê de wekî bîranînek e ku mafê parastin, penaberî û jiyanek bi rûmet a penaberan heye. Di 11ê Hezîranê de, Ajansa Penaberan a Neteweyên Yekbûyî rapora xwe ya sereke ya salane "Global Trends Report" li ser tevgerên penaberan di sala 2025an de weşand. Li gorî raporê, 117.8 mîlyon kes ji cih û warên xwe bûn, ku ji wan %39 zarok bûn.

%68ê penaberan li welatên ku rewşa wan a aborî nebaş û navîn e dijîn. Di heman demê de, piştgiriya darayî ya UNHCR ji bo alîkariya penaberan %40 kêm bûye û daketiye nêzîkî 3 mîlyar Euro. Hikûmeta Almanya jî alîkariya mirovî ji 2.23 milyar Euro yên di sala 2024an de kêm kiriye ji bo dora 1 milyar Euro ji bo salên 2025 û 2026an.

Çend roj berî Roja Cîhanî ya Penaberan di 12ê Hezîrana 2026an de, Sîstema Penaberiyê ya Hevpar a Ewropî ya reformkirî li Yekîtiya Ewropayê (GEAS) ket meriyetê. Armanca vê reformê ewe ku hejmara penaberan li welatên Ewropî sînordar bike û vegerandin û dersînorkirinê hêsan bike. Kurd jî ji vê yekê bi giranî bandor dibin.

Di Roja Cîhanî ya Penaberan a di 2026an de, em dibînin ku hevgirtina navneteweyî bi penaberan re di asta herî nizm de ye. Ev meyleke ku bi salan e pêş dikeve. Ev yek bi lawazbûna Neteweyên Yekbûyî di berjewendiya dewletên neteweyî yên sereke re hevdem e, digel guhertinek di dogmayên derbarê mafên mirovan û rûmeta mirovan de ku em dikarin di jiyana xwe ya rojane û têkiliyên xwe yên civakî de bêtir bibînin. Tiştê ku em di pîvanek biçûk de dibînin, di pîvanek mezin de xwedî pîvanên mezin e û bandorê li kesên herî bêparastin ên wek zarok, jin, kesên ku ji tundûtûjî, koçberî û windabûnê bandor bûne dike. Ew êdî di cîhanê de ne xwedî dengek an lobiyek in.

Lê ji bo me, demokrasî tê vê wateyê ku mafên mirovan divê neyên rêjeyîkirin û parastina ji zilmê wek prensîpeke navneteweyî ya girêdayî bimîne. Biryarên siyasî jî bi nirxa ku ji mirovên hewcedar re tê dayîn, têne pîvandin.

Yekîtiya Malbatên ji Kurdistanê li Almanyayê - Yekmal

19ê Hezîrana 2026an